درخت

درختکاری در اسلام

تأکید اسلام بر کاشت درخت؛

یکی از زیبایی های دین مبین اسلام کامل بودن آن است. به تعبیر دیگر در این دین هیچ چیز ارزشمندی نادیده گرفته نشده و از قلم نیفتاده و بر هر چیز به میزان اهمیت آن مورد امر یا نهی قرار گرفته است.

یکی از این ارزشمندی ها و از جمله نعمتهای الهی که در قرآن کریم بسیار بر آن تأکید شده است، درخت است. گرچه در نظر نخست، درخت موضوع قابل توجه و دقت نظری نیست تا یک دین جاویدان در عصر جاهلیت بر اهمیت آن تاکید ورزد اما دقت فزون تر نشان از آنست که این نعمت الهی یکی از زیباترین مظاهر خلقت و جلوه ای از تجلیات آفریدگار عالم است. درخت از گرانبهاترین آفریده های خداوند دانا برای انسان است و به دلیل نقش حیاتی که در زندگی تمامی موجودات زنده به خصوص انسانها دارا می باشد در اسلام مورد توجه خاص قرار گرفته است.
درخت نماد آبادانی و شاخص سبزی و خرمی و مظهر زندگی و باعث تلطیف هوا و موجب آسایش و رفاه انسان، و صفا و پاکی طبیعت می باشد. به همین خاطر یکی از مواهب و نعمت های خداوند در آخرت و یکی از ویژگی های بهشت و رضوان حق تعالی که در آیات کریمه و روایات شریفه بارها به آن اشاره شده است، درخت می باشد:

 وَ بَشِّرِ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ کُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَهٍ رِزْقاً قالُوا هذَا الَّذی رُزِقْنا مِنْ قَبْلُ وَ أُتُوا بِهِ مُتَشابِهاً وَ لَهُمْ فیها أَزْواجٌ مُطَهَّرَهٌ وَ هُمْ فیها خالِدُونَ؛ به کسانى که ایمان آورده، و کارهاى شایسته انجام داده‏اند، بشارت ده که باغهایى از بهشت براى آنهاست که نهرها از زیر درختانش جاریست. هر زمان که میوه‏اى از آن، به آنان داده شود، مى‏گویند: «این همان است که قبلا به ما روزى داده شده بود. (ولى اینها چقدر از آنها بهتر و عالیتر است.)» و میوه‏هایى که براى آنها آورده مى‏شود، همه (از نظر خوبى و زیبایى) یکسانند.

درخت

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در اهمیت درخت و درختکاری، می فرماید:

«إِنْ قَامَتِ السَّاعَهُ وَ فِی یَدِ أَحَدِکُمُ الْفَسِیلَهُ فَإِنِ اسْتَطَاعَ أَنْ لَا تَقُومَ السَّاعَهُ حَتَّى یَغْرِسَهَا فَلْیَغْرِسْهَا؛ اگر قیامت بر پا شد و در دست یکى از شما نهالى بود، اگر کمى پیش از قیامت توانست آن را بکارد، باید بکارد.»
این روایت، نشانگر تأکید و توصیه اولیاء عظیم الشان اسلام علیهم السلام به اهمیت درخت و درختکاری است. گرچه متأسفانه با پیشرفت تکنولوژی، تخریب جنگلها و نابودی درختان علی ‌رغم اهمیت و نقش عظیمی که در زندگی انسان و حیوان و طبیعت دارد، رو به افزایش است، اما جای خوشبختی است که بشر امروز به این عمل زشت خود اذعان و اقرار دارد و سازمانهایی را برای حفظ و حراست و گسترش پارکها و ازدیاد درختان به وجود آورده است.

امام صادق علیه السلام به مفضل می‌فرماید: «… مَعَ مَا فِی النَّبَاتِ مِنَ التَّلَذُّذِ بِحُسْنِ مَنْظَرِهِ وَ نَضَارَتِهِ الَّتِی لَا یُعَدُّ لَهَا شَیْ ءٌ مِنْ مَنَاظِرِ الْعَالَمِ وَ مَلَاهِیهِ؛ نگریستن به گلهای رنگارنگ و درختان سرسبز و خرم، چنان لذتی به آدمی می‌بخشد که هیچ لذتی را با آن برابر نمی‌توان کرد.»
از امام کاظم علیه السلام نیز نقل شده است که فرمود: «ثَلَاثٌ یَجْلِینَ الْبَصَرَ: النَّظَرُ إِلَى الْخُضْرَهِ وَ النَّظَرُ إِلَى الْمَاءِ الْجَارِی وَ النَّظَرُ إِلَى الْوَجْهِ الْحَسَنِ؛ سه چیز، چشم را جلا می‌بخشد [و بر روشنایی آن می‌افزاید]: نگریستن به گیاهان خرم و سرسبز، نگاه به آب جاری، و نظاره کردن صورت زیبا.»

تاثیر درختان بر جسم و جان

گیاهان و درختان سهمی بسزا و نقشی بسیار مهم در زندگی بشر دارند. تلطیف هوا، تعادل دمای محیط، حفاظت از خاک و تامین بخشی از مواد غذایی مورد نیاز انسان اندکی از سودمندی های فراوان آنها است. اسلام مردمان را به تماشای گیاهان سرسبز و نگاه به مناظر جذاب آنها دعوت کرده است. چنانکه در فرموده های معصومین : از تاثیر مثبت گیاهان بر جسم و جان آدمی آثاری بسیاری به ما رسیده است.

امام صادق(علیه السلام): نگریستن به گل های رنگارنگ و درختان سرسبز و خرم، چنان لذتی به آدمی می بخشد که هیچ لذتی را با آن برابر نمی توان کرد.

امام کاظم (علیه السلام): سه چیز، چشم را جلا می بخشد [و بر روشنایی آن می افزاید] نگریستن به گیاهان خرم و سرسبز، و نگاه به آب جاری و نظاره کردن صورت خوش سیما.

از مرور روایات چنین نتیجه می گیریم که هرگاه آدمی، به تماشای خرمی گیاهان و درختان سرسبز را می نشیند، غرق در سرور و لذت می شود؛ روان وی آرام می گیرد و جانش به تازگی و طراوت می گراید. تماشای آنها لذت بخش و شادی آفرین است و با یکدیگر لذت ها رقابتی پیروزمندانه می کند.

گرچه عنایت ویژه رسول مکرم اسلام (ص) به درخت و سفارش به کاشت، نگهداری و منع از قطع درختان مربوط به ۱۴قرن پیش است اما امروزه محققین به راز تاکید اسلام پی برده اند و تمامی فرموده های رسول خدا (ص) را تایید می کنند که دلیل دیگر بر وحیانی بودن این دین و مهر بطلانی بر عقیده کسانی است که این دین را ساخته و پرداخته بشر می دانند.

محققین درخت را دارای فواید بی شماری از نظر سلامت فردی، اجتماعی[زیست محیطی] و… می دانند. به گفته محققین تاثیرات فیزیولوژیکی درختان در محیط های شهری بسیار حائز اهمیت می باشد. درختان در سلامتی و آسایش ساکنان شهرها سهم بزرگی دارند، زیرا با جذب گازهای سمی از جمله گازکربنیک و ساخت اکسیژن – که یکی از اساسی ترین نیازهای حیات انسان و حیوان است – ، باعث دوام حیات انسان و حیوان می شوند. درختان موجب بازگشت آب به چرخه طبیعت می شوند، کیفیت خاک را بهبود می بخشند و قابلیت جذب مقادیر زیادی گرد و غبار از اتمسفر را دارا می باشند. آنان معتقدند درختان همیشه سبز قادرند گرد و غبار و سایر آلودگی های موجود در هوا را بر روی سطح برگ خود جذب کنند. شستشوی این مواد در اثر بارندگی به همراه خار و خاشاک و برگ درختان در فصل پاییز موجب افزایش حاصلخیزی خاک در دراز مدت می شود. طبق بررسی های دانشمندان روسیه برخی درختان از خود موادی در هوا پخش می کنند که باعث از بین رفتن بسیاری از باکتری ها و قارچ های سلولی و برخی از حشرات مضر می شود. افزون بر آنچه گفته شد میوه بسیاری از درختان مورد استفاده انسان و حیوانات است، به طوری که می تواند در سلامت تغذیه انسان و تامین ویتامین های مورد نیاز آدمی تاثیر به سزایی داشته باشد. در فواید گیاه و گیاه خواری در متون دستورات دینی و طبی توصیه های زیادی شده و امروزه ثابت شده است که انسان اولیه از میوه درختان گذران زندگی می کرده و بنابر نص قرآن کریم زمانی که خداوند، حضرت آدم ۷ را آفرید به او فرمان داد به جز میوه ممنوعه، از هر نوع میوه ای که می خواهد بخورد. از این دستور الهی این نکته بدست می آید که میوه درختان به تنهایی می تواند رفع گرسنگی نماید.

 شاهد گفتار این گونه محققین، آیات ۲۲-۲۶ سوره مریم است که خداوند متعال، غذاى حضرت مریم را به هنگام تولد نوزاد، رطب قرار داد، مفسران چنین استفاده کرده‏اند که یکى از بهترین غذاها براى زنان بعد از وضع حمل، رطب (خرماى تازه) مى‏باشد.

دانشمندان غذاشناس می ‏گویند: قند فراوانى که در خرما وجود دارد از سالمترین قندها است که حتى در بسیارى از موارد، مبتلایان به بیمارى قند نیز مى‏توانند از آن استفاده کنند. همین دانشمندان مى‏گویند: در خرما ۱۳ ماده حیاتى و پنج نوع ویتامین را کشف کرده‏اند که مجموع آنها خرما را به صورت یک منبع غذایى غنى در آورده است‏.

اوست خدایی که درختان خودرو و برافراشته و ناخودرو را آفرید . . . اسراف نکنید که خداوند اسراف کاران را دوست نمی‌دارد (انعام؛۴۶)

حضرت رسول (ص) فرمود:
کشاورزی و درختکاری کنید. به‌خدا قسم ‌آدمیزاد هیچ عملی حلال‌تر و پاکیزه‌تر از آن انجام نمی‌دهد.

حضرت رسول (ص) فرمود:
هر وقت عمر جهان به آخر رسیده، هرگاه قیامت بخواهد قیام کند و عالم بخواهد منقرض شود و در دست یکی از شما نهال درختی باشد چنانچه بقدر کاشتن آن فرصت باشد، باید آن را بکارد و از فرصت باقیمانده استفاده نماید.

حدیث درباره درخت و درختکاری

شعر:

باور ندارم که روزی سروده‌ای را
ببینم که به زیبایی یک درخت باشد

درختی که دهان گرسنه‌اش
به سینه جاری شیرین زمین فشرده است

درختی که تمامی روز رو به خدا دارد
و بازوان پربرگ خود را به دعا می‌افرازد

درختی که در تابستان شاید
آشیانه‌ای از سینه‌سرخان را بر گیسوان دارد

و بر سینه‌اش برف نشسته
و با باران هم‌نشین است

اشعار را ابلهانی چون من می‌سرایند
اما، تنها خداست که می‌تواند درخت بیافریند

 (زمزار)

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.