امام سجاد(سلام الله علیه)

چهل حدیث گهربار از امام سجاد(سلام الله علیه)

چهل حدیث گهربار از حضرت زین العابدین‏(سلام الله علیه)

۱ –سه حالت و خصلت در هر یک از مؤمنین باشد در پناه خداوند خواهد بود و روز قیامت در سایه رحمت عرش ‏الهی می‌باشد و از سختی‌ها و شداید محشر در امان است.

اوّل آن که به  مردم  چیزی را دهد که از آنان برای خویش می‌خواهد (آنچه برای خود می‌پسندد را به آنان عطا کند).

دوّم آن قدم از قدم برندارد تا آنکه بداند آن حرکتش در راه اطاعت خداست یا معصیت و نافرمانی او

سوّم از برادر مومن خود (به عیبی که در خود نیز دارد ) عیب جویی نکند تا آنکه آن عیب را از خودش دور سارد .(۱)

۲ – سه چیز موجب نجات انسان مومن خواهد بود:

نگهداری زبانش از حرف زدن درباره مردم غیبت آنان،

مشغول شدنش به خویشتن با کارهایی ‏که برای آخرت و دنیایش ‍ مفید باشد.

و بسیار گریستن بر اشتباهاتش.‏(۲)

۳ – چهار خصلت است که در هرکس باشد، ایمانش کامل، گناهانش بخشوده خواهد بود، و در حالتی خداوند را ‏ملاقات می‌کند که از او راضی و خوشنود است:

۱ – تقوای الهی با کارهایی که برای مردم به به دوش می‌کشد.

۲ – راست گوئی و صداقت با مردم .

۳ – حیا و پاکدامنی نسبت به تمام زشتی‌های در پیشگاه خدا و مردم.

۴ – خوش اخلاقی و خوش برخوردی با خانواده‌ی خود.‏(۳)

۴ – ای فرزند آدم، همیشه در عافیت و خیر خواهی بود  مادامی که از درون خود پند دهنده‌ای داشته باشی و محاسبه‌(نفس) از کارهای مهمت باشد و ترس از (عاقبت امور) سرلوحه‌ات گردد.(۴)

۵ – حقّی که شکم بر تو دارد این است که آن را ظرف چیزهای حرام – چه کم و چه زیاد – قرار ندهی و (نیز) در ‏چیزهای حلال میانه‌روی کنی.‏(۵)

۶ – کسی که مشتاق بهشت باشد در انجام کارهای نیک، سرعت می‌نماید و شهوات را زیر پا می‌گذارد و ‏هرکس از آتش جهنم هراسناک باشد به درگاه خداوند از گناهانش توبه می‌کند و از گناهان و چیزهای حرام روی برمی‌گرداند.‏(۶)

۷ – دست نیاز به سوی مردم دراز کردن، سبب ذلّت و خواری در زندگی و در معاشرت خواهد بود. و نیز موجب از بین رفتن حیا و کاهش وقار خواهد گشت. و همین خود فقر بالفعل است(که گریبانگیر شخص شده) و (اما) کم بودن نیازمندیها از مردم خود غنا و توانمندی بالفعل است (که شخص به آن آراسته است).‏(۷)

۸ – تمام سعادت و خوشبختی، حفظ (و کنترل اعضا و جوارح خود از هرگونه بدی) از سوی خویش است.‏(۸)

۹ – در این دنیا سرور مردم، سخاوتمندان هستند؛ و در قیامت سیّد و سرور مردم، پرهیزکاران خواهند بود.‏(۹)

۱۰ – هرکس برای (رضا و خوشنودی) خداوند ازدواج نماید و با خویشان خود صله رحم نماید، خداوند او را در قیامت ‏مفتخر و سربلند می‌گرداند.‏(۱۰)

۱۱ – با فضیلت‌ترین و مهمترین مجاهدتها، عفت شکم و عورت است (از چیزهای حرام و شبهه ‏ناک).‏(۱۱)

۱۲ – هرکس به دیدار دوست و برادر خود برود و برای رضای خداوند او را زیارت نماید به امید آن که به وعده‌های ‏الهی برسد، هفتاد هزار فرشته او را همراه و مشایعت خواهند کرد، و نیز هاتفی از پشت سر ندایش در دهد که بهشت گوارایت باد‏ که از آلودگی‌ها پاک شدی . پس چون با دوست و برادر خود دست دهد و مصافحه کند  رحمت فرایش خواهد گرفت.‏(۱۲)

۱۳ – چنانچه شخصی از سویی تو را بدگویی کند، و سپس برگردد و از سوی دیگر پوزش طلبد، عذرخواهی و پوزش او را پذیرا باش.‏(۱۳)

۱۴ – تعجّب دارم از کسی که  به خاطر ضررهای غذا نسبت به ( تشخیص خوب و بد ) خوراکش ‍ اهتمام می‌ورزد ، چگونه نسبت به گناهان به خاطر زشتی و زیانش اهمیّت نمی‌دهد.(۱۴)

۱۵ – هرکس مؤمن گرسنه‌ای را طعام دهد خداوند او را از میوه‌های بهشت اطعام می‌نماید، و هر که تشنه‌ای ‏را آب دهد خداوند از چشمه گوارای بهشتی سیرابش می‌گرداند، و هرکس مومن برهنه‌ای را لباس بپوشاند ‏خداوند او را از لباس سبز بهشتی خواهد پوشاند.‏(۱۵)

۱۶ – به وسیله عقل ناقص و نظریه‌های باطل، و قیاسهای فاسد و بی اساس نمی‌توان به دین خدا دست یافت؛  تنها وسیله رسیدن به دین واقعی، تسلیم محض می‌باشد؛ پس هرکس تسلیم ما اهل بیت باشد (از هر انحرافی) در امان است و هر که به وسیله ما هدایت یابد خوشبخت ‏خواهد بود. و شخصی که با قیاس و نظریات شخصی خود بخواهد دین را دریابد، هلاک می‌گردد.‏(۱۶)

۱۷ – دنیا همچون نیمه خواب (چرت ) است و آخرت بیداری می‌باشد و ما در این میان این دو در خواب پریشانیم.‏(۱۷)

۱۸ – از سعادت مرد آن است که در شهر خود کسب و تجارت نماید و معاشرینش افرادی صالح و ‏نیکوکار باشند، و نیز دارای فرزندانی باشد که با آنان یاری گردد و کمک حال او باشند.‏(۱۸)

۱۹ – آیه‌های قرآن، هر کدام آن، خزینه علوم (خداوند) است، هر گاه خزینه‌ای باز می‌شود شایسته است که خوب در آن بنگری.‏.(۱۹)

۲۰ – هر که قرآن را در مکّه مکرّمه ختم کند نمی‌میرد مگر آن که حضرت رسول اللّه و نیز جایگاه خود را در ‏بهشت رؤیت می‌نماید.‏(۲۰)

۲۱ – شماهائی که به مکّه نرفته اید و در مراسم حجّ شرکت نکرده اید، بشارت باد شماها را به آن حاجیانی که ‏بر می‌گردند، با آن‌ها – دیدار و – مصافحه کنید تا در پاداش و ثواب حجّ آن‌ها شریک باشید.‏(۲۱)

۲۲ – راضی بودن به سخت‌ترین مقدّرات الهی از عالی‌ترین مراتب ایمان و یقین خواهد بود.‏(۲۲)

۲۳ – نزد خداوند متعال حالتی محبوب‌تر از یکی از این دو حالت نیست:

حالت غضب و غیظی که مؤمن با بردباری و حلم از آن بگذرد و دیگری حالت بلا و مصیبتی که مؤمن آن را ‏با شکیبائی و صبر بگذراند.‏.(۲۳)

۲۴ – هرکس مردم را عیب جوئی کند و عیوب آنان را بازگو نماید و سرزنش کند، دیگران او را متهّم به آنچه در او نیست ‏می‌کنند.‏(۲۴)

۲۵ –هم نشینی با صالحان انسان را به سوی صلاح و خیر می‌کشاند، و معاشرت و هم صحبت شدن با علما، ‏سبب افزایش عقل است.‏(۲۵)

۲۶ –همانا خداوند دوست دارد هر قلب حزین و غمگینی را (که در فکر نجات و سعادت خود باشد) و هر بنده ‏شکرگزاری را دوست دارد.‏ (۲۶)

۲۷ –زبان آدمی بر تمام اعضا و جوارحش تسلط دارد هر روز صبحگاهان زبان انسان بر آنها می‌گوید: چگونه شب را به روز رساندید؟

جواب دهند: اگر تو ما را رها کنی خوب و آسوده هستیم، چون که ما به وسیله تو مورد ثواب و عقاب قرار ‏می‌گیریم.‏(۲۷)

۲۸ –دوستان و اولیاء خدا در فعالیّت‌های دنیوی خود را برای دنیا به زحمت نمی‌اندازند و خود را خسته نمی‌کنند ‏بلکه برای آخرت زحمت می‌کِشند.‏ (۲۸)

۲۹ –چنانچه مردم منافع و فضایل تحصیل علوم را می‌دانستند هر آینه آن را تحصیل می‌کردند گرچه با ریخته ‏شدن خونها و یا فرو رفتن زیر آب‌ها در گرداب‌های خطرناک باشد.‏(۲۹)

۳۰ – چنانچه تمامی اهل آسمان و زمین گِرد هم آیند و بخواهند خداوند متعال را در جهت عظمت و جلال توصیف ‏و تعریف کنند، قادر نخواهند بود.‏(۳۰)

۳۱ –بعد از معرفت به خداوند چیزی محبوب‌تر از عفت شکم و عورت نیست، و نیز محبوبترین کارها نزد خداوند درخواست نیازمندیها به درگاهش ‍ می‌باشد.‏(۳۱)

۳۲ – ای فرزند آدم (ای انسان، تو) خواهی مُرد و سپس محشور می‌شوی و در پیشگاه خداوند جهت سوال و ‏جواب احضار خواهی شد، پس جوابی (قانع کننده و صحیح در مقابل سؤالها) برایش مهیّا و آماده کن.‏(۳۲)

۳۳ – نظر کردن مؤمن به صورت برادر مؤمنش از روی علاقه و محبّت عبادت است.‏(۳۳)

۳۴ –بر حذر باش از دوستی و همراهی با فاسق چون که او به یک لقمه نان و چه بسا کمتر از آن هم، تو را ‏می‌فروشد؛ و مواظب باش از دوستی و صحبت کردن با کسی که قاطع رحم (کسی که ارتباط خویشاوندی را بریده) می‌باشد چون که او را در ‏کتاب خدا ملعون یافتم.‏ (۳۴)

۳۵ –مشکل‌ترین و سخت‌ترین لحظات و ساعات دوران‌ها برای انسان، سه مرحله است:

‏۱ – آن موقعی که عزرائیل بر بالین انسان وارد می‌شود و می‌خواهد جان او را برگیرد.

‏۲ – آن هنگامی که از درون قبر زنده می‌شود و در صحرای محشر به پامی خیزد.

‏۳ – آن زمانی که در پیشگاه خداوند متعال – جهت حساب و کتاب و بررسی اعمال – قرار می‌گیرد و نمی‌داند ‏راهی

بهشت و نعمت‌های جاوید می‌شود و یا راهی دوزخ و عذاب دردناک خواهد شد.‏(۳۵)

۳۶ –هنگامی که قائم ما ( حضرت حجّت، روحی له الفدأ و عجّ) قیام و خروج نماید خداوند بلا و آفت را از شیعیان ‏و پیروان ما بر می‌دارد ودلهای ایشان را همانند قطعه آهن محکم می‌نماید، و نیرو و قوّت هر یک از ایشان ‏به مقدار نیروی چهل نفر دیگران خواهد شد.‏ (۳۶)

۳۷ – بسیار عجیب است از کسانی که برای این دنیای زودگذر و فانی کار می‌کنند و خون دل می‌خورند ولی ‏آخرت را که باقی و ابدی است رها و فراموش کرده اند.‏(۳۷)

۳۸ –تمام خیرات و خوبی‌های دنیا و آخرت را در چشم پوشی و قطع طَمَع از زندگی و اموال دیگران می‌بینم ‏‏(یعنی قناعت داشتن ).‏(۳۸)

۳۹ –کسی که بینش و عقلش کاملترین چیزش نباشد هلاکتش آسانترین چیزش است. (۳۹)

۴۰ –همانا معرفت و کمال دین مسلمان در گرو رها کردن سخنان و حرف‌هایی است که به حالش ‏سودی ندارد.

همچنین از ریاء و خودنمایی دوری جستن و در برابر مشکلات زندگی بردبار و شکیبا بودن و نیز دارای اخلاق ‏پسندیده و نیک سیرت بودن است.‏(۴۰)


‏۱- تحف العقول: ص ۲۰۴، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۴۱، ح ۳.

‏۲- تحف العقول: ص ۲۰۴، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۴۰، ح ۳.

‏۳- مشکاه الا نوار: ص ۱۷۲، بحارالا نوار: ج ۶۶، ص ۳۸۵، ح ۴۸.

‏۴- مشکاه الا نوار: ص ۲۴۶، بحارالا نوار: ج ۶۷، ص ۶۴، ح ۵.

‏۵- تحف العقول: ص ۱۸۶، بحارالا نوار: ج ۷۱، ص ۱۲، ح ۲.

‏۶- تحف العقول: ص ۲۰۳، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۳۹، ح ۳.

‏۷- تحف العقول: ص ۲۱۰، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۳۶، ح ۳.

‏۸- تحف العقول: ص ۲۰۱، بحارالا نوار: ج ۷۵، ص ۱۳۶، ح ۳.

‏۹- مشکاه الا نوار: ص ۲۳۲، س ۲۰، بحارالا نوار: ج ۷۸، ص ۵۰، ح ۷۷.

‏۱۰- مشکاه الا نوار: ص ۱۶۶، س ۳.

‏۱۱- مشکاه الا نوار: ص ۱۵۷، س ۲۰.

‏۱۲- مشکاه الا نوار: ص ۲۰۷، س ۱۸.

‏۱۳- مشکاه الا نوار: ص ۲۲۹، س ۱۰، بحارالا نوار: ج ۷۸، ص ۱۴۱، ح ۳.

‏۱۴- أعیان الشّیعه: ج ۱، ص ۶۴۵، بحارالا نوار: ج ۷۸، ص ۱۵۸، ح ۱۹.

‏۱۵- مستدرک الوسائل: ج ۷، ص ۲۵۲، ح ۸.

‏۱۶- مستدرک الوسائل: ج ۱۷، ص ۲۶۲، ح ۲۵.

‏۱۷- تنبیه الخواطر، معروف به مجموعه ورّام: ص ۳۴۳، س ۲۰.

‏۱۸- وسائل الشیعه: ج ۱۷، ص ۶۴۷، ح ۱، ومشکاه الا نوار: ص ۲۶۲.

‏۱۹- مستدرک الوسائل: ج ۴، ص ۲۳۸، ح ۳.

‏۲۰- من لا یحضره الفقیه: ج ۲، ص ۱۴۶، ح ۹۵.

‏۲۱- همان مدرک: ج ۲، ص ۱۴۷، ح ۹۷.

‏۲۲- مستدرک الوسائل: ج ۲، ص ۴۱۳، ح ۱۶.

‏۲۳- مستدرک الوسائل: ج ۲، ص ۴۲۴، ح ۲۱.

‏۲۴- بحار الا نوار: ج ۷۵، ص ۲۶۱، ح ۶۴.

‏۲۵- بحارالا نوار: ج ۱، ص ۱۴۱، ضمن ح ۳۰، و ج ۷۵، ص ۳۰۴.

‏۲۶- کافی: ج ۲، ص ۹۹، بحارالا نوار: ج ۷۱، ص ۳۸، ح ۲۵.

‏۲۷- اصول کافی: ج ۲، ص ۱۱۵، وسائل الشّیعه: ج ۱۲، ص ۱۸۹، ح ۱.

‏۲۸- بحارالا نوار: ج ۷۳، ص ۹۲، ضمن ح ۶۹.

‏۲۹- اصول کافی: ج ۱، ص ۳۵، بحارالا نوار: ج ۱، ص ۱۸۵، ح ۱۰۹.

‏۳۰- اصول کافی: ج ۱، ص ۱۰۲، ح ۴.

‏۳۱- تحف العقول: ص ۲۰۴، بحارالا نوار: ج ۷۸، ص ۴۱، ح ۳.

‏۳۲- تحف العقول: ص ۲۰۲، بحارالا نوار: ج ۷۰، ص ۶۴، ح ۵.

‏۳۳- تحف العقول: ص ۲۰۴، بحارالا نوار: ج ۷۸، ص ۱۴۰، ح ۳.

‏۳۴- تحف العقول: ص ۲۰۲، بحارالا نوار: ج ۷۴، ص ۱۹۶، ح ۲۶.

‏۳۵- بحار الا نوار: ج ۶، ص ۱۵۹، ح ۱۹، به نقل از خصال شیخ صدوق.

‏۳۶- خصال: ج ۲، ص ۵۴۲، بحارالا نوار: ج ۵۲، ص ۳۱۶، ح ۱۲.

‏۳۷- بحارالا نوار: ج ۷۳، ص ۱۲۷، ح ۱۲۸.

‏۳۸- اصول کافی: ج ۲، ص ۳۲۰، بحارالا نوار: ج ۷۳، ص ۱۷۱، ح ۱۰.

‏۳۹- بحارالا نوار: ج ۱، ص ۹۴، ح ۲۶، به نقل از تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام.

‏۴۰- تحف العقول: ص ۲۰۲، بحارالا نوار: ج ۲، ص ۱۲۹، ح ۱۱.

( تبیان )

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.